چنان كه به قسم نخست ( تلف شده ) بدل تالف ( - - ) بدل تالف ) گويند . ( - - ) تلف ) ( - - ) ضمان ) ضمان قهرى ضمان قهرى : مقابل ضمان اختيارى . ضمان به معناى اشتغال ذمّه به مالى دو گونه است : ضمان قهرى و ضمان اختيارى . ضمان اختيارى عبارت است از تعهد و التزام به مال يا نفس . اين نوع تعهد از اسباب ضمان به معناى اشتغال ذمّه است . مقابل آن ضمان قهرى قرار دارد كه عبارت است از اشتغال ذمّه به مالى ، اما نه به سبب تعهد ، بلكه به اسبابى كه به‌طور قهرى ذمّهء انسان به آن مشغول مىشود ؛ اسبابى چون اتلاف مال ديگرى ، تلف شدن كالا قبل از تحويل آن به خريدار ، تعدّى و تفريط ، كشتن يا آسيب رساندن به ديگرى از روى خطا ، معامله‌اى كه هر دو عوض يا يكى از آن دو ، كلى باشد و نيز حكم شارع مقدس همچون ضمان حقوق شرعى در مثل زكات و خمس پيش از پرداخت آن به نيازمندان . مباحث مرتبط با ضمان قهرى در عناوين مربوط ، همچون اتلاف ( - - ) قاعدهء اتلاف ) ، تقصير ( - - ) تقصير ) و جنايت ( - - ) جنايت ) مىآيد . چنان كه بحث ضمان اختيارى در عنوان ضمان آمده است ( - - ) ضمان ) . ضمان مال ضمان مال : مقابل ضمان نفس . ضمان به لحاظ مضمون به ؛ يعنى مال يا نفس به دو قسمِ ضمان مال و ضمان نفس تقسيم مىشود . قسم نخست ، ضمان به قول مطلق 1 ( - - ) ضمان ) و قسم دوم كفالت 2 ( - - ) كفالت ) ناميده مىشود . ضمان مالم يجب ضمان مالَم يَجِب : ضمانت مال ثابت نشده در ذمّه . 1 از آن در باب ضمان و ديات سخن گفته‌اند .

--> ( 1 ) . المهذب البارع 2 / 521 ؛ غاية المرام 2 / 191 * ( 2 ) . شرائع الاسلام 2 / 355 ؛ جامع المقاصد 5 / 308 .